Notification
THANK YOU FOR MAKING AN APPOINTMENT AT AIH.
Would you like to pre-register?
Please fill in the information below
Urgent
MỐI LIÊN HỆ GIỮA HỆ VI SINH ĐƯỜNG RUỘT VÀ HỘI CHỨNG RUỘT KÍCH THÍCH (IBS): VÌ SAO NỘI SOI, XÉT NGHIỆM ĐỀU BÌNH THƯỜNG NHƯNG BẠN VẪN ĐAU BỤNG? (PHẦN 1)
Vì sao nội soi, xét nghiệm đều bình thường nhưng bạn vẫn đau bụng?
Có người bị đau bụng âm ỉ suốt nhiều năm.
Có người cứ ăn xong là đầy bụng, chướng hơi.
Có người sáng nào cũng phải đi ngoài 3–4 lần trước khi đi làm.
Có người lại nhiều ngày không đi tiêu được, bụng căng cứng và rất khó chịu.
Điều khiến họ lo lắng hơn cả là dù đã đi khám nhiều nơi:
Nội soi dạ dày bình thường.
Nội soi đại tràng bình thường.
Siêu âm bụng bình thường.
Xét nghiệm máu bình thường.
Thậm chí, có người đã thực hiện rất nhiều xét nghiệm nhưng vẫn được thông báo rằng “không có bệnh gì.”
Nhưng nếu không có bệnh, tại sao bụng vẫn đau?
Tại sao cứ mỗi lần căng thẳng thì triệu chứng lại nặng hơn?
Và tại sao có những ngày hoàn toàn khỏe mạnh, nhưng cũng có những ngày đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài?
Đây chính là điều khiến rất nhiều người bệnh cảm thấy mệt mỏi và mất niềm tin.
Tin vui là y học hiện đại đã hiểu rõ hơn rất nhiều về tình trạng này.
Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân không nằm ở một khối u, một ổ loét hay một tổn thương mà mắt thường có thể nhìn thấy khi nội soi.
Vấn đề nằm ở cách đường ruột hoạt động, ở sự giao tiếp giữa ruột và não, và ở hệ vi sinh sống trong đường tiêu hóa.
Hội chứng ruột kích thích (IBS) là gì?
Hội chứng ruột kích thích (Irritable Bowel Syndrome – IBS) là một trong những bệnh lý tiêu hóa phổ biến nhất trên thế giới.
Theo các nghiên cứu dịch tễ học, khoảng 5–10% dân số có các triệu chứng phù hợp với IBS, mặc dù nhiều người chưa từng được chẩn đoán.
IBS không phải là ung thư.
Không phải viêm loét đại tràng.
Không phải bệnh Crohn.
Đây là một rối loạn tương tác giữa ruột và não (Disorder of Gut–Brain Interaction) theo phân loại mới của tiêu chuẩn Rome IV.
Điều này có nghĩa là đường ruột của người bệnh không có tổn thương thực thể rõ ràng, nhưng hoạt động của nó lại bị rối loạn.
Người bệnh vẫn có thể xuất hiện:
Đau bụng tái diễn.
Đầy hơi.
Chướng bụng.
Tiêu chảy.
Táo bón.
Hoặc xen kẽ cả tiêu chảy và táo bón.
Các triệu chứng này có thể kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.
Vì sao nội soi bình thường nhưng vẫn đau?
Đây là điều khiến nhiều người khó hiểu.
Thông thường, chúng ta nghĩ rằng đau phải do có vết loét, viêm hoặc khối u.
Tuy nhiên, trong IBS, vấn đề nằm ở chức năng, chứ không phải cấu trúc.
Có thể hình dung như một chiếc máy tính.
Phần cứng vẫn hoạt động bình thường.
Nhưng phần mềm lại gặp lỗi.
Nội soi giống như việc kiểm tra phần cứng.
Nếu không có tổn thương, kết quả sẽ hoàn toàn bình thường.
Trong khi đó, IBS là sự rối loạn trong cách ruột co bóp, cách não xử lý tín hiệu đau và cách hệ vi sinh tương tác với cơ thể.
Đó là lý do nhiều người dù đã nội soi nhiều lần vẫn không phát hiện bất thường.
Điều này không có nghĩa là người bệnh tưởng tượng ra triệu chứng.
Ngược lại, cơn đau là có thật và đã được chứng minh bằng nhiều nghiên cứu sinh lý học.
Ba cơ chế quan trọng gây triệu chứng ở IBS
Hiện nay, các nhà khoa học cho rằng IBS không có một nguyên nhân duy nhất.
Thay vào đó, nhiều yếu tố cùng tác động lên nhau.
Ba cơ chế được nghiên cứu nhiều nhất là:
Rối loạn trục ruột – não.
Tăng nhạy cảm nội tạng.
Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
Trục ruột – não: Con đường liên lạc hai chiều
Nhiều người nghĩ rằng não điều khiển ruột.
Điều này đúng, nhưng chưa đủ.
Ngày nay, chúng ta biết rằng:
Ruột cũng liên tục gửi tín hiệu trở lại não.
Hai cơ quan này giao tiếp thông qua:
Dây thần kinh phế vị.
Hệ thần kinh ruột.
Hệ miễn dịch.
Hormone.
Các chất chuyển hóa do hệ vi sinh tạo ra.
Đó là lý do khi lo lắng:
Có người đau bụng.
Có người muốn đi ngoài ngay.
Có người chướng bụng và khó tiêu.
Ngược lại, khi đường ruột bị rối loạn kéo dài, người bệnh cũng dễ lo âu, mệt mỏi và giảm chất lượng giấc ngủ hơn.
Tăng nhạy cảm nội tạng - Vì sao ruột "nhạy cảm" hơn bình thường?
Một người khỏe mạnh và một người mắc IBS có thể cùng có một lượng hơi trong ruột sau bữa ăn.
Nhưng cảm nhận của họ hoàn toàn khác nhau.
Ở người khỏe mạnh, lượng hơi này gần như không gây khó chịu.
Trong khi đó, người mắc IBS có thể cảm thấy:
Đau bụng.
Bụng căng tức.
Muốn đi ngoài ngay.
Khó chịu kéo dài nhiều giờ.
Hiện tượng này gọi là tăng nhạy cảm nội tạng (visceral hypersensitivity).
Có thể hiểu đơn giản là "bộ cảm biến đau" của đường ruột hoạt động mạnh hơn bình thường.
Những kích thích rất nhỏ cũng có thể tạo ra cảm giác đau rõ rệt.
Đây là một trong những đặc điểm quan trọng nhất của IBS.
Vai trò của hệ vi sinh đường ruột
Nếu cách đây 20 năm, người ta chủ yếu tập trung vào yếu tố tâm lý và nhu động ruột thì ngày nay, hệ vi sinh được xem là một "mảnh ghép" quan trọng của IBS.
Nhiều nghiên cứu cho thấy người mắc IBS thường có:
Giảm sự đa dạng của hệ vi sinh.
Thay đổi tỷ lệ giữa các nhóm vi khuẩn.
Giảm một số vi khuẩn có khả năng tạo axit béo chuỗi ngắn như butyrate.
Tăng một số nhóm vi khuẩn liên quan đến sinh hơi hoặc phản ứng viêm mức độ thấp.
Những thay đổi này có thể góp phần:
Làm tăng sinh hơi.
Thay đổi nhu động ruột.
Ảnh hưởng đến hàng rào bảo vệ niêm mạc ruột.
Tăng nhạy cảm với cảm giác đau.
Tuy nhiên, điều rất quan trọng cần nhấn mạnh là:
Hiện nay chưa thể kết luận rằng mất cân bằng hệ vi sinh là nguyên nhân duy nhất gây IBS.
Nhiều khả năng đây là mối quan hệ hai chiều.
Triệu chứng IBS có thể làm thay đổi hệ vi sinh, và ngược lại, sự thay đổi hệ vi sinh cũng có thể làm triệu chứng nặng hơn.
Đây vẫn là lĩnh vực được nghiên cứu rất mạnh trong y học hiện đại.
Vì sao stress làm IBS nặng hơn?
Một điều rất thú vị là rất nhiều người bệnh có thể dự đoán trước khi nào IBS sẽ tái phát.
Đó là:
Trước kỳ thi.
Trước cuộc họp quan trọng.
Khi thức khuya nhiều ngày.
Khi áp lực công việc tăng cao.
Sau một biến cố trong gia đình.
Stress không phải là nguyên nhân duy nhất gây IBS.
Nhưng stress có thể:
Làm tăng hoạt động của trục ruột – não.
Thay đổi nhu động ruột.
Tăng cảm nhận đau.
Làm thay đổi hệ vi sinh.
Gây rối loạn giấc ngủ.
Vì vậy, nhiều người nhận thấy triệu chứng bùng phát đúng vào những giai đoạn căng thẳng trong cuộc sống.
Điều người bệnh cần biết
Nếu người bệnh đã được thăm khám đầy đủ, thực hiện các xét nghiệm và nội soi khi có chỉ định để loại trừ những bệnh lý cần lưu ý, việc được chẩn đoán hội chứng ruột kích thích (IBS) không có nghĩa là “không tìm ra bệnh”.
Ngược lại, đó là một chẩn đoán có tiêu chuẩn rõ ràng, dựa trên hiểu biết ngày càng sâu về sinh lý học đường ruột, trục ruột–não và hệ vi sinh. Việc hiểu đúng bản chất của IBS là bước đầu tiên để điều trị hiệu quả.
Vì vậy, kết quả nội soi hay xét nghiệm bình thường không đồng nghĩa với việc các triệu chứng người bệnh đang trải qua là “không có nguyên nhân” hoặc “chỉ do tưởng tượng”. Đây là cơ sở để bác sĩ tiếp tục đánh giá triệu chứng, xác định các yếu tố liên quan và xây dựng hướng điều trị phù hợp.
Theo ThS.BS Mai Viễn Phương, với người bệnh mắc IBS, việc nội soi hoặc xét nghiệm không phát hiện bất thường không nên là lý do để người bệnh tiếp tục lo lắng hoặc thực hiện thêm các xét nghiệm không cần thiết. Thay vào đó, điều quan trọng là hiểu rõ đặc điểm triệu chứng và những yếu tố có thể làm triệu chứng xuất hiện hoặc kéo dài.
Trong thực hành lâm sàng, bác sĩ không chỉ đánh giá tình trạng đau bụng, đầy hơi hay rối loạn đại tiện mà còn xem xét chế độ ăn uống, giấc ngủ, mức độ căng thẳng, thói quen sinh hoạt và các yếu tố khác có thể liên quan đến triệu chứng. Tùy từng trường hợp, kế hoạch điều trị có thể bao gồm điều chỉnh chế độ ăn, thay đổi lối sống, cải thiện giấc ngủ, kiểm soát stress, sử dụng thuốc hoặc phối hợp nhiều phương pháp.
Tại Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), quá trình thăm khám bắt đầu từ việc lắng nghe và tìm hiểu toàn diện về người bệnh. Bên cạnh các triệu chứng tiêu hóa, bác sĩ có thể xem xét chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt, giấc ngủ, mức độ căng thẳng và những yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến triệu chứng.
Tùy từng trường hợp, hướng điều trị có thể tập trung vào điều chỉnh chế độ ăn, cải thiện giấc ngủ và lối sống, kiểm soát stress, sử dụng thuốc hoặc phối hợp nhiều phương pháp.
Điều trị IBS cần được cá thể hóa, dựa trên đặc điểm triệu chứng, đáp ứng điều trị và các yếu tố liên quan đến trục ruột - não và hệ vi sinh đường ruột của từng người bệnh. Khi được đánh giá đúng và lựa chọn phương pháp phù hợp, người bệnh có thể kiểm soát triệu chứng tốt hơn và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Tài liệu tham khảo
Drossman DA, Tack J, Ford AC, et al. Rome IV—Functional Gastrointestinal Disorders: Disorders of Gut–Brain Interaction. Gastroenterology. 2016.
Ford AC, Sperber AD, Corsetti M, Camilleri M. Irritable bowel syndrome. The Lancet. 2020.
Black CJ, Ford AC. Global burden of irritable bowel syndrome. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology. 2020.
Cryan JF, O'Riordan KJ, Cowan CSM, et al. The Microbiota–Gut–Brain Axis. Physiological Reviews. 2019.
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh (Quận 2 cũ)
![[FREE REGISTRATION] SPECIAL OPPORTUNITY TO CONSULT WITH AN INTERNATIONAL ONCOLOGY EXPERT AT AIH](https://www.aih.com.vn/storage/event-dr-yasuo-150x150.png)
Leave a comment