Thông báo
CẢM ƠN QUÝ KHÁCH ĐÃ ĐẶT LỊCH KHÁM TẠI AIH.
Quý khách có muốn đăng ký thông tin trước không?
Vui lòng điền vào thông tin bên dưới
Khẩn cấp
HỆ VI SINH VÀ UNG THƯ ĐẠI TRỰC TRÀNG, DỊ ỨNG, BỆNH TỰ MIỄN | VÌ SAO KHÔNG NÊN LẠM DỤNG PROBIOTIC?
Hệ vi sinh đường ruột và nguy cơ ung thư đại trực tràng
Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương, Trưởng Đơn vị Nội soi tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH) cho biết, ung thư đại trực tràng hiện là một trong những loại ung thư phổ biến nhất trên thế giới và đang có xu hướng gia tăng ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Bên cạnh các yếu tố nguy cơ đã được khẳng định như tuổi tác, tiền sử gia đình, chế độ ăn nhiều thịt đỏ, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia và béo phì, các nhà khoa học ngày càng quan tâm đến vai trò của hệ vi sinh đường ruột.
Ở người khỏe mạnh, hệ vi sinh giúp duy trì lớp niêm mạc ruột, tạo ra các axit béo chuỗi ngắn như butyrate để nuôi dưỡng tế bào đại tràng và góp phần kiểm soát phản ứng viêm.
Ngược lại, khi hệ vi sinh mất cân bằng trong thời gian dài, một số chủng vi khuẩn có thể phát triển quá mức và tạo ra các chất làm tổn thương DNA hoặc thúc đẩy tình trạng viêm mạn tính. Đây được xem là một trong những cơ chế có thể góp phần vào quá trình hình thành polyp và ung thư đại trực tràng.
Một số nghiên cứu đã ghi nhận sự gia tăng của những vi khuẩn như Fusobacterium nucleatum hoặc một số chủng Escherichia coli mang độc tố đặc hiệu trong mô ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa các vi khuẩn này là nguyên nhân duy nhất gây ung thư. Đến nay, các nhà khoa học cho rằng ung thư đại trực tràng là kết quả của sự tương tác giữa yếu tố di truyền, môi trường, chế độ ăn, lối sống và hệ vi sinh đường ruột.
Hiểu đúng về hệ vi sinh
Hiện nay, chưa có loại men vi sinh hay thực phẩm chức năng nào được chứng minh có khả năng phòng ngừa hoặc điều trị ung thư đại trực tràng.
Thay vì kỳ vọng vào các sản phẩm bổ sung, điều quan trọng vẫn là duy trì lối sống lành mạnh và thực hiện tầm soát ung thư đại trực tràng đúng thời điểm, đặc biệt ở người từ 45 tuổi trở lên hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh.
Hệ vi sinh có liên quan đến dị ứng và bệnh tự miễn không?
Em bé sinh mổ, sử dụng nhiều kháng sinh từ sớm hoặc lớn lên trong môi trường quá “vô trùng” có nguy cơ mắc dị ứng cao hơn không?
Đây là vấn đề đã được các nhà khoa học quan tâm và nghiên cứu trong nhiều năm.
Hệ vi sinh đường ruột đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển và điều hòa hệ miễn dịch, đặc biệt trong những năm đầu đời. Sự tiếp xúc đa dạng với các vi sinh vật trong môi trường giúp hệ miễn dịch từng bước “học cách” phân biệt giữa những yếu tố vô hại và các tác nhân có khả năng gây hại.
Khi hệ vi sinh bị mất cân bằng, quá trình điều hòa miễn dịch có thể bị ảnh hưởng. Hệ miễn dịch từ đó có thể phản ứng quá mức với những yếu tố vốn không gây hại, chẳng hạn như phấn hoa, bụi nhà hoặc một số loại thực phẩm.
Nhiều nghiên cứu quan sát ghi nhận mối liên quan giữa sự thay đổi hệ vi sinh đường ruột và một số bệnh dị ứng, chẳng hạn như:
Viêm da cơ địa.
Hen phế quản.
Viêm mũi dị ứng.
Dị ứng thực phẩm.
Ngoài ra, các nhà khoa học cũng đang nghiên cứu mối liên quan giữa hệ vi sinh với một số bệnh tự miễn như viêm ruột mạn tính, viêm khớp dạng thấp hay đái tháo đường tuýp 1.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng phần lớn các nghiên cứu hiện nay mới chỉ cho thấy mối liên quan, chứ chưa chứng minh được rằng thay đổi hệ vi sinh có thể ngăn ngừa hoặc chữa khỏi các bệnh này.
Vì sao không nên tự ý lạm dụng men vi sinh?
Đây là tình huống khá thường gặp trong thực tế thăm khám.
Có người bệnh mang theo 3–4 hộp men vi sinh khác nhau và cho biết đã sử dụng liên tục nhiều tháng vì nghĩ rằng “lợi khuẩn thì uống càng nhiều càng tốt”.
Thực tế không đơn giản như vậy.
Probiotic là những vi sinh vật sống, khi được sử dụng với đúng chủng, đúng liều và đúng đối tượng, có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe. Nhưng không phải tất cả các loại probiotic đều giống nhau, và cũng không có một sản phẩm nào phù hợp với mọi người bệnh.
Ví dụ:
Một chủng có thể giúp giảm tiêu chảy sau sử dụng kháng sinh.
Một chủng khác có thể hỗ trợ một số trường hợp hội chứng ruột kích thích.
Trong khi đó, nhiều chủng lại chưa có bằng chứng rõ ràng đối với các bệnh lý khác.
Đối với đa số người khỏe mạnh, việc sử dụng probiotic trong thời gian ngắn thường an toàn. Tuy nhiên, ở những người suy giảm miễn dịch nặng, người đang hóa trị, ghép tạng hoặc mắc bệnh lý nặng, việc sử dụng cần có chỉ định của bác sĩ.
Điều quan trọng hơn là probiotic không thể thay thế một chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh.
Nếu mỗi ngày chúng ta vẫn ăn rất ít rau xanh, ngủ không đủ giấc, thường xuyên căng thẳng và ít vận động thì chỉ riêng men vi sinh khó có thể tạo ra sự thay đổi đáng kể.
Làm thế nào để phục hồi hệ vi sinh đường ruột một cách khoa học?
Đây có lẽ là câu hỏi được người bệnh quan tâm nhất.
Tin vui là phần lớn những điều giúp hệ vi sinh khỏe mạnh cũng chính là những thói quen tốt cho sức khỏe toàn thân.
1. Ăn nhiều chất xơ hơn
Chất xơ là "nguồn thức ăn" yêu thích của các vi khuẩn có lợi.
Khi được lên men, chất xơ tạo ra các axit béo chuỗi ngắn giúp nuôi dưỡng tế bào niêm mạc ruột, giảm viêm và góp phần duy trì hàng rào bảo vệ đường tiêu hóa.
Bạn nên tăng cường:
Rau xanh.
Trái cây tươi.
Các loại đậu.
Yến mạch.
Ngũ cốc nguyên hạt.
Việc tăng chất xơ nên được thực hiện từ từ để hạn chế đầy hơi trong giai đoạn đầu.
2. Đa dạng hóa thực phẩm
Một chế độ ăn càng đa dạng thì hệ vi sinh thường càng phong phú.
Thay vì chỉ ăn một vài loại rau quen thuộc, hãy thay đổi thực đơn mỗi tuần với nhiều loại rau, củ, quả và nguồn đạm khác nhau.
Sự đa dạng này giúp nhiều nhóm vi khuẩn cùng phát triển, góp phần duy trì sự cân bằng của hệ sinh thái đường ruột.
3. Hạn chế thực phẩm siêu chế biến
Các loại thức ăn nhanh, nước ngọt có đường, bánh kẹo công nghiệp và thực phẩm siêu chế biến thường chứa nhiều đường, chất béo bão hòa và phụ gia.
Nếu sử dụng thường xuyên trong thời gian dài, chúng có thể làm giảm sự đa dạng của hệ vi sinh và ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe chuyển hóa.
Điều này không có nghĩa bạn phải kiêng tuyệt đối, mà nên xem đây là những thực phẩm chỉ nên dùng ở mức vừa phải.
4. Ngủ đủ và kiểm soát căng thẳng
Đường ruột và não bộ liên lạc với nhau liên tục.
Một giấc ngủ chất lượng cùng việc giảm căng thẳng không chỉ giúp cải thiện tâm trạng mà còn góp phần duy trì hoạt động bình thường của hệ vi sinh và nhu động ruột.
Nhiều người bệnh nhận thấy chỉ sau khi điều chỉnh giờ giấc sinh hoạt, tập thể dục đều đặn và giảm áp lực công việc, các triệu chứng đầy bụng hoặc đau bụng cũng cải thiện đáng kể.
5. Chỉ sử dụng kháng sinh khi thật sự cần thiết
Kháng sinh là một trong những thành tựu lớn của y học hiện đại và có thể cứu sống nhiều người bệnh.
Tuy nhiên, việc tự ý mua kháng sinh hoặc sử dụng không đúng chỉ định không chỉ làm tăng tình trạng kháng thuốc mà còn ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột.
Hãy chỉ sử dụng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ và tuân thủ đúng thời gian điều trị.
Hiểu đúng để chăm sóc đường ruột tốt hơn
Một hệ vi sinh khỏe mạnh không đến từ một viên thuốc, một loại men vi sinh hay một thực phẩm "thần kỳ".
Đó là kết quả của rất nhiều thói quen nhỏ được duy trì mỗi ngày: ăn đa dạng hơn, bổ sung đủ chất xơ, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng và sử dụng thuốc hợp lý.
Những thay đổi này có vẻ đơn giản, nhưng chính chúng mới là nền tảng vững chắc nhất để bảo vệ hệ vi sinh và sức khỏe lâu dài.
Cá thể hóa trong chăm sóc sức khỏe tiêu hóa
Trong chăm sóc sức khỏe tiêu hóa, một đơn thuốc chỉ là một phần của quá trình điều trị. Điều người bệnh cần còn là sự giải thích rõ ràng, định hướng phù hợp và một kế hoạch được xây dựng dựa trên chính tình trạng của mình.
Bởi mỗi người có một cơ địa, lối sống, thói quen sinh hoạt và những mối quan tâm khác nhau, sức khỏe tiêu hóa cũng cần được đánh giá một cách toàn diện, thay vì chỉ nhìn vào kết quả nội soi hay các chỉ số xét nghiệm.
Tại Khoa Tiêu hóa – Bệnh viện Quốc tế Mỹ, các bác sĩ dành thời gian tìm hiểu về lối sống, đặc thù công việc, thói quen ăn uống, chất lượng giấc ngủ, mức độ căng thẳng và những vấn đề người bệnh đang lo lắng. Bởi sức khỏe đường ruột không chỉ chịu ảnh hưởng bởi chế độ ăn hay hệ vi sinh, mà còn liên quan mật thiết đến cách mỗi người sinh hoạt và ứng phó với những áp lực trong cuộc sống.
Trên cơ sở đó, kế hoạch chăm sóc và điều trị được xây dựng theo hướng cá thể hóa, không chỉ tập trung kiểm soát triệu chứng trước mắt mà còn hướng đến việc duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh, hạn chế tái phát và cải thiện chất lượng cuộc sống về lâu dài.
Sức khỏe tiêu hóa cần được chăm sóc một cách toàn diện. Với nền tảng khoa học, sự tận tâm và thấu hiểu, Khoa Tiêu hóa – Bệnh viện Quốc tế Mỹ mong muốn trở thành người đồng hành đáng tin cậy của người bệnh trong quá trình chăm sóc sức khỏe.
Tài liệu tham khảo
Lee JY, Bays DJ, Savage HP, Bäumler AJ, Richardson AR. The human gut microbiome in health and disease: Time for a new chapter? Microbiology and Molecular Biology Reviews. 2024;88(4).
Ross FC, Patangia DV, Grimaud G, Lavelle A, Dempsey EM, Ross RP, Stanton C. The interplay between diet and the gut microbiome: Implications for health and disease. Nature Reviews Microbiology. 2024;22:671–686.
----------------------
Đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH)
☎Hotline: 1900 3399 || (028) 3910 9999
🌏Website: www.aih.com.vn
📍Địa chỉ: (Lối vào 199 Nguyễn Hoàng) Số 6, Đường Bắc Nam 3, Phường Bình Trưng (Quận 2 cũ), TP. Hồ Chí Minh
Để lại bình luận